Connect with us

Borsa

Borsa Neden Düşüyor? Halka Arz Hisseleri Neden Yükselmiyor?

Published

on

Borsada sert düşüş nerede durur? Halka arz furyası neden patladı? Hisse senetleri ucuz mu pahalı mı? Bu tarz sorular artık en çok duyduğumuz soru başlıkları arasında yer alıyor. Son 1,5 aydır devam eden Bist tarafındaki satışlar yatırımcıların canını iyiden iyiye sıkmaya başlamış görünüyor. Öyle ki intihar haberleri bile gelmeye başladı. Peki Borsa İstanbul’da neler oluyor? Yaşanan sert düşüşün perde arkasında ne var?

Borsa Neden Düşüyor? 

Borsayı etkileyen birden fazla faktör var. Burada borsada fiyatlamalara etki edebilecek maddeleri tek tek anlatmaya gerek yok. Çünkü bunları zaten hepimiz bilmekteyiz. Önemli olan şu an borsanın neden düştüğü ve nereye adar düşebileceğini kestirebilmekte.

Mehmet Şimşek ekonominin başına geçtiğinden beri faizlerin artacağının sinyalini vermekteydi. Hafize Gaye Erkan da bu doğrultuda TCMB başkanlığına getirildi. Piyasalar da zaten bu duruma yeşil ışık yakmıştı ve olumlu fiyatlıyordu. Ancak piyasa beklentisi faizlerin %35 civarına getirilip bırakılacağı yönündeydi ki bu durum gerçekleşmedi. Faiz oranlarında artış devam etti ve dün itibariyle gelen son faiz artışıyla beraber %42,5 seviyesine yükselen bir politika faizimiz oldu. Tabii bu durumun yansıması olarak önümüzdeki hafta mevduat faiz oranlarının %50 üzerini zorlaması bekleniyor. Dolayısıyla da bu durum yatırımcıları tercihlerini etkiliyor. Borsada aradığını bulamayan veya stres yaşamak istemeyen yatırımcı parasını mevduata götürebiliyor. Bu nedenle de hisse senedi tarafına yatırımcı ilgisi azalıyor.

Borsanın düşme sebeplerinden bir diğeri ise Filistin-İsrail çatışmaları. Dünya borsaları bu dönemde rekor kırarken, Filistin’e açıkça desteğini ifade eden ve İsrail’e oldukça sert tavır takınan ülkemizin borsası da bu durumdan maalesef ki etkileniyor. Önümüzdeki dönemde ABD ile olan ilişkilerin boyutuna dair  endişeler yatırımcıları bir miktar tedirgin ediyor. Bu da borsada yaşanan düşüşte etkenlerden biri olarak karşımıza çıkıyor.

Borsa Yükselir mi?

Son bir kaç haftalık düşüş periyodunda dikkat edilmesi gereken başka bir detay var ki oldukça önemli. O da yerli satarken yabancının alıyor oluşu.

Yerli yatırımcıların hisse senedi piyasasına talebi azalırken, yabancı yatırımcı da iştahın arttığı gözleniyor. Son bir kaç haftada ciddi bir yabancı yatırımcı girişi olduğu da aşikar. Bu nedenle de yabancı payı son dönemde yükselmeye devam ediyor.

Son dönemde borsada halka arz yatırımcıları oluşmaya başlamıştı. Yani sadece halka arzlara yatırım yapıp tava serisinden arasını kazanmak isteyen bir kesim oluşmuştu. Yaşanan son halka arz vakaları sonrası bu işin bu kadar kolay olmadığı anlaşıldı. Bu durum yatırımcıların bundan sonraki halka arzlara da mesafeli yaklaşmalarına neden olacak gibi duruyor.

Borsa İstanbul’da yabancı payı artarken tahvil tarafına da yabancının ilgisinin olduğu gözleniyor. Türk yatırımcılar ise yaşanan son düşüşlerden sonra bir miktar korkmuş durumda. Yabancı bu düşüşleri fırsat olarak görüp alım yaparken yerli yatırımcı daha çekimser davranmaya başladı. Bizi sorarsanız bizim de görüşümüz orta vade için pozitif. Öyle ki 2024’te yeni rekorlar göreceğimizi düşünüyoruz. Ancak burada tabii hisse senedi seçmek işin püf noktası. Çünkü borsa aslında puan olarak çok sert düşüş yaşamamış gibi duruyor olsa da bazı hisselerde ciddi geri çekilmeler yaşandı. Son bir kaç haftada %20 üzeri değer kaybeden bir çok hisse senedi oldu. Bu nedenle sektör ve doğru hisse tercihi bir kez daha ön plana çıkmış oldu. Bu bağlamda yatırımcıların hisse senedi seçerken çok daha dikkatli olmaları gerektiğini hatırlatmış olalım.

Halka Arz Hisseleri Neden Düşüyor?

Tabii bir diğer önemli soru da halka arz hisseleriyle alakalı. Her halka arz hissesi tavan serisi yaparken son haftada halka arz olan hisselerin değeri neden düşüyor. Öyle ki son haftada halka arz olan surgy, avpgy gibi şirket hisseleri ik işlem günlerinden itibaren oldukça sert düşüşlerle güne başladılar.

Aslında halka arz hisseleri tavan tavan gidecek diye bir kaide yok. Ancak halka arz yatırımcıları buna alışmıştı. Tabi tersi durum olunca da oldukça şaşırdılar. Aslında halka arzı anlattığımız içeriğimizde buna değinmiştik. Yani bir gün işlerin tersine dönebileceği ve halka arzların tavan serisi yerine olumsuz başlangıçlara yerini bırakabileceğini ifade etmiştik. Dilerseniz o yazımız da halka arz nedir başlığından göz atabilirsiniz. Dolayısıyla yatırımcıların br halka arz hisse alırken artık gözü kapalı almaması gerektiği anlaşılmış oldu. Yani bundan sonra katılacağınız halka arz hisselerini daha detaylı incelemeniz gerekecek. Yatırımcılara vaatleri neler, neden halka arz oluyorlar? Belli bir taahhütleri var mı? Bu gibi soruların cevapları, halka arz hisselerinin fiyatlamaları açısından önümüzdeki dönemde büyük rol oynayacak gibi duruyor.

Borsa ve Halka Arz Hisseleri Ne Zaman Yükselmeye Başlar?

Öncelikle halka arz hisselerinin de bu dönemde borsa ile birlikte bir çöküş içine girdiğini söylemekte zarar yok. Her ne kadar Borsa İstanbul 7,50 puan altına inmemiş olsa da, hisse senetleri sanki BİST100 5000 puana inmiş gibi fiyatlanıyor. Yani hisse senetleri oldukça ucuzlamış durumda. Özellikle de cante, imasm, issen gibi hisselerde yıllık düşüş %60’ların üzerinde. Yani ciddi zararda olan yatırımcılar var. Dün TCMB faiz kararında artık sona yaklaşıldığını ifade etti. Faiz artış hızını 500 baz puandan 250 baz puana indirerek, son bir veya iki dfa daha 250 baz puanlık faiz artışı gelebileceği şeklinde bir algı oluştu. Bu anlamda TCMB’nin %50 üzerine çıkmayacağı öngörülmekte ve muhtemelen son bir faiz artışıyla bu süreci sonlandıracak. Bu durumun piyasalara destek olabileceği uzmanlar tarafından ifade edilmekte.

Biz işe borsa tarafından bakıyoruz. Ancak TCMB ve Hazine tarafı döviz kurları ve KKM’den çıkışa da odaklandığı için yaklaşımları gelecek verilere dayalı olarak bir miktar daha şahin olabilir. Bu nedenle gelecek olan enflasyon verilerine ve döviz kuru fiyatlamalarına ekstra dikkat etmek gerekiyor. Bu anlamda güne dolar kaç tl sorgulamasıyla başlamak yatırımcılar için mantıklı bir başlangıç olabilir.

Ayrıca gün içerisinde ABD tarafında açıklanan ekonomik veriler de doların seyri açısından önemlidir. Fed’in faiz indirimine beklenenden erken başlaması TCMB’nin faiz artırım sürecini daha hızlı sonlandırıp faiz indirim sürecine de sokabilir. Bu bağlamda gün içi piyasa gelişmelerini dolar ne olur sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Borsa

Katılım Endeksi Nedir? Katılım Endeksine Uygun Hisseler

Published

on

Katılım endeksi nedir, katılım endeksine uygun hisseler hangileri

Faaliyet alanlarının ve gelir kaynaklarının İslami prensiplerle uyumlu olduğu belirtilen katılım endeksinin ne olduğunu açıklayacağız. Katılım endeksi nedir? Hangi şirketler bu endekse katılabilir? Şirketlerin Katılım Endeksine dahil olabilmeleri için gereksinimlerini ve katılım endeksi ile alakalı sorduğunuz ve merak ettiğiniz diğer başlıkları konuşacağız.

Katılım Endeksi Nedir?

Borsada bir çok farklı endeks vardır. Halkaarz endeksi, BIST30 endeksi, BIST100 endeksi gibi isimleri zaman zaman duyabilirsiniz. Katılım endeksi ise bunlardan biraz farklıdır. Katılım endeksi aslında adından da anlaşılacağız üzere Katılım Bankacılığı prensiplerine uygun hisse senetlerinin girebildiği bir endeks türüdür. Bu endeks türünün sponsorları da Katılım Bankaları olmaktadır.

Katılım endeksi kendi içinde de bir kaç dala ayrılmaktadır. Bunlar;

  • Katılım 30 Endeksi
  • Katılım 50 Endeksi
  • Katılım Model Portföy Endeksi

Borsa İstanbul’da halka arz edilecek bir şirketin katılım endeksine dahil olabilmesi için belli şartları karşılıyor olması gerekiyor. Yine borsada halihazırda işlem gören şirketlerin de bu özellikleri taşımaları halinde Katılım Endeksi’ne uygunluğu onaylanıyor. Nedir bu artlar gelin birlikte inceleyelim.

Katılım Endeksine Uygunluk İçin Aranan Özellikler

Şirketlerin katılım endeksine uygunluğunu belirleyen kriterler şu şekilde listelenebilir;

  • Katılım endeksine alınacak şirketin kullandığı toplam faizli kredilerinin şirketin piyasa değerine oranının %30’dan az olması,
  • Faiz getirisine sahip nakit ve menkul kıymetlerinin piyasa değerine oranının %30’un altında olması,
  • Yukarıdaki iki maddede bahsi geçen faaliyet gelirlerinin, toplam gelirlere oranının %5’ten az olması gerekir.

Borsada işlem gören şirketlerin Katılım Endeksine dahil olabilmeleri için belirtilen şartları karşılamaları gerekir. Bu endeks Bizim Menkul Değerler tarafından oluşturulmaktadır. Katılım endeksine uygunluğun hesaplanması ise BIST tarafından gerçekleştiriliyor. Bu anlamda halka arzların katılım endeksine uygunluğuna da karar veren mercii BIST yani Borsa İstanbul oluyor.

Katılım Endeksine Uygunluk Ne Gibi Faydalar Sağlar?

Borsada bir şirketin katılım endeksine uygun olması bazı avantajlar sağlar. Nedir bu avantajlar derseniz, bir kere borsada yatırım yapmanın helal olduğunu savunanlar genellikle katılım endeksi içerisindeki hisselere yatırımın helal olduğunu diğerlerinin ise sıkıntılı olabileceğini belirtiyor. Bu anlamda Körfez ülkelerinden yatırım alan ülkemizde özellikle Katılım endeksine uygunluk düzeyine göre yatırım alan şirketler de var.

Öyle ki müslüman ülkeler tarafından kurulan şeriat fonları tarzındaki fonlar hisse yatırımlarını katılım endeksine uygun şirketlere yapıyorlar. Bu nedenle de katılım endeksine uygun şirketlere bu tarz fonların talebi yüksek oluyor.

Dini açıdan çekinceleri olan yatırımcıların da daha rahat işlem yaptıkları katılım endekslerine dahil olan hisselerin iş alanları ve gelir kaynaklarının İslami prensiplerle uyumlu olduğu anlamı çıkarılıyor. Buna karşın, Cübbeli Ahmet hoca gibi bazı hocaların bu hisselerde dahi işlem yapmanın haram olacağını belirtmiştir. Bununla ilgili detaylara borsa haram mı başlığından ulaşabilirsiniz.

Katılım Endeksi Hisseleri Hangileri?

Şimdi gelelim bu endekse dahil olan şirketlere. Yani katılım endeksine dahil olmaya hak kazanmış şirketler hangileri? Belirttiğimiz maddeleri karşılayan ve bu doğrultuda Borsa İstanbul’da katılım endeksine dahil olan şirketlere bakıldığında şu an için 244 hisse senedinin bu  endekse dahil olduğunu görebiliriz. Güncel olarak Borsa İstanbul tarafından paylaşılan Katılım Endeksi hisselerine BIST resmi sitesinden indirebilirsiniz.

Continue Reading

Borsa

Borsada Karanlık Oda Nedir? Nasıl İşlem Yapılır? İşlem Saatleri

Published

on

borsa karanlık oda ne demek, karanlık oda işlem saatleri

Son dönemde Borsa İstanbul’da yatırımcı sayısı rekor kırmaya devam ediyor. Durum böyle olunca finansal okuryazarlığı önemi de artıyor. Çünkü insanlar piyasaya genellikle halka arza katılmak için giriyor. Birçok yatırımcı yeterli bilgi sahibi olmadan borsada işlem yapmaya başlıyor. Bunun neticesinde d ciddi kayıplar olabiliyor. Bu nedenle borsada bazı önemli kavramları detaylıca bilmek gerekiyor. Bu önemli konulardan bir tanesi de borsada karanlık oda kavramı. Bu bölümde borsada karanlık oda nedir? Karanlık oda işlem saatleri, karanlık odada emir iletimi ve daha fazlasıyla ilgili detayları sizlerle paylaşıyor olacağız.

Borsada Karanlık Oda Nedir?

Borsa İstanbul’da sürekli işlemler sabah saat 10.00’da başlayıp 18.00’a kadar devam ediyor. Hafta içi her gün gerçekleştirilen işlemler saat 18.00’de sona erdikten sonra ise karanlık oda işlem saati başlıyor. Yani borsada sürekli işlemler saatler 18.00’i gösterdiğinde sona eriyor ancak burada son bir karanlık oda devreye giriyor. Karanlık odada işlem yapabilmek için bir kaç dakikanız daha oluyor.

Saat 18.00 ile 18.05 arasında karanlık odada hisse senedi işlemlerinizi yapabiliyorsunuz. Karanlık odada gün sonu kapanış fiyatı iletilen emirler neticesinde belli oluyor. 5 dakikalık süre içerisinde iletilen toplam alış emirleri ve satış emirleri neticesinde karanlık odada eşleşme fiyatı belli oluyor. Saat 18.00 ile 18.05 arasında iletilen emirler 18.05’te karanlık odadan çıkışla gerçekleşmeye başlıyor. Burada eşleşme fiyatı artık belli olmuş oluyor ve bu saatten sonra alış yazsanız veya satış yazsanız başka bir fiyattan alım veya satım yapmanız mümkün olmuyor. Hissenin karanlık odadan çıktığı fiyattan ise işlem yapma fırsatınız devam ediyor. Bu anlamda saat 18,05 eşleşme fiyatı belli olduktan sonra emir iletimi yapabiliyorsunuz.

İlettiğiniz emirler 18.08’de tahtada emirlerin işlenmeye başlamasıyla gerçekleşiyor. Burada ise 2 dakikalık bir sürekli işlem kısmı bulunuyor. Yani 18.08 ile 18.10 arasında işlemler devam ediyor. Saat 18.10’da ise o günün işlemleri tamamlanmış oluyor. Bu saatten sonra emir iletseniz de o gün gerçekleme ihtimali bulunmuyor. Bir sonraki gün için emir iletmek isterseniz emirlerinizi bazı kurumlarda 18.15 bazılarında ise 18.20 sonrasında iletmeniz gerekiyor. Bankalar arasında ve aracı kurumlar arasında emir iletme saatleri arasında farklılıklar olabiliyor.

Borsa Karanlık Oda İşlem Saatleri

Borsada karanlık oda işlem saatlerini daha anlaşılır bir şekilde maddelendirebiliriz;

  • Sürekli işlem kapanış saati = 18.00 (Bu saatten sonra sürekli işlemler sona erer ve karanlık odaya giriş yapılır. 18.00’de gerçekleşen kapanış fiyatı hissenin karanlık odadan çıkışında belirlenen tavan ve taban fiyat uygulaması için gösterge niteliğindedir. Yani hisse bu fiyatın maks %3 üzerinde veya maks %3 aşağısında karanlık odadan çıkış yapabilir.)
  • Kapanış Fiyatı emir toplama saati = 18.01 – 18.05  Bu dönemde yalnızca emir iletimi yapılabilir ve işlem gerçekleşmez. ( Bu aralıkta emirlerinizi iletmeye devam edebilirsiniz.  Yolladığınız emirler anlık gerçekleşmez. Saat 18.05 olduğunda toplu bir şekilde gerçekleşir )
  • Eşleşme Fiyatı = Saatler 18.05’i gösterdiğinde hissenin o günkü kapanış fiyatı belli olur ( İletilen alım ve satım emirleri 18.05’de hissenn hangi fiyattan kapanacağını gösterir. Bu fiyata da eşleşme fiyatı denilir. Eşleşme fiyatı veya diğer adıyla teorik eşleşme fiyatı üzerinden işlemler 18.05’te toplu olarak gerçekleşir. )
  • Kapanış Öncesi Emir İletimi Saatleri: 18.05 -18.10 ( Eşleşme fiyatları belli olduktan sonra o fiyattan almak veya satmak istediğiniz lot miktarını emir olarak sisteme iletebilirsiniz.)
  • Kapanış (Gün Sonu): Kapanış fiyatı 18.05’te belli olmaktadır. TE belli olduktan sonra emir iletmeye devam ederek o fiyattan alım veya satım emirlerinizi sisteme gönderebilirsiniz. Yani 18,05 ile 18,10 arasında emirlerinizi iletmeye devam edebilirsiniz. Burada ilettiğiniz emirler 18.08 ile 18.10 arasında gerçekleşir. Tabi eğer sizin önünüzde bekleyen fazla miktarda lot sayısı varsa işleminizin gerçekleşmeme ihtimalinin de olduğunu unutmamalısınız.

Karanlık Odada Hisse Fiyatı Değişir mi?

Genellikle hisse senetlerinin karanlık odaya giriş ve çıkış fiyatları farklı olabilmektedir. Bunu etkileyen bir çok faktör gösterilebilir. Örneğin karanlık odaya girdikten sonra gelen bir kap haberi hissenin karanlık odadan çıkış fiyatını büyük oranda değiştirebilir.

Bir başka örnek verecek olur isek, hisse senedinde yüksek voltanlı işlem yapan oyuncuların kredide kalmama yani açığa kalmamak için yapacağı yüklü satışlar hisse fiyatını olumsuz etkileyebilir. Ya da saat 18.00’de gelene elektriğe zam haberi ile beraber 18.05’te enerji sektörü hisselerinin sert yükselişle kapandığı görülebilir. Karanlık odada fiyatları etkileyen en önemli etkenlerden biri de tahtacılardır. Hisse senedi ile ilgili amaçları doğrultusunda karanlık odada aşırı alım veya aşırı satım yaparak küçük yatırımcıyı yanıltmak isteyebilirler. Bu nedenle borsada tahtacı olarak ifade edilen büyük oyuncuların işlemlerine de ekstra dikkat etmeniz gereklidir.

Karanlık odada hisse fiyatları için taban ve tavan fiyat uygulaması mevcuttur. Yani gün içi tavan fiyat ve taban fiyat uygulamasının haricinde karanlık odada gerçekleşebilecek tavan ve taban fiyat uygulamaları farklıdır. Hisse senetlerinin karanlık odada maksimum yükselebileceği veya düşebileceği fiyat oranı yüzde 3 olarak belirlenmiştir. Yani kapanış fiyatının üzerine yüzde 3 ekleyerek tavan fiyatı, yüzde 3düşüşürerek taban fiyat bulabilirsiniz. Gün içerisinde belirlenen yüzde 10’luk taban ve tavan fiyat uygulaması yerine, karanlık odada uygulanan tavan – taban fiyat uygulamasının sınırı %3 olarak belirlenmiştir.

Borsa İstanbul Saat Kaçta Kapanıyor?

Karanlık odada işlemler tamamlandıktan sonra Borsa İstanbul’da gün kapanışı gerçekleşiyor. Yani saat 18.10 itibariyle borsada işlemler ertesi güne kadar durduruluyor. Genellikle insanlar borsanın 18.00 itibariyl kapandığını sanırlar ancak gördüğünüz gibi kranlık odada işlemler devam etmekte. Yani Borsa İstanbul gün sonu kapanışı aslında 18.00 değil 18.10 ‘da gerçekleşmektedir.

Hisse senedi alım-satım işlemleri kapandıktan sonra ise ertesi gün için emir iletimi ise yapılabiliyor. Haziran 2024’te yapılan güncelleme ile artık bir sonraki işlem gününün emirleri saat 18.20’den itibaren girilebiliyor. Daha önce 18.15 olan bu saat 18.20 olarak güncellendi. Yani 18.20 itibariyle kullanıcılar diğer gün için emir iletimi yapabiliyor. ertesi gün için kotasyonda bulunan istediğiniz fiyata alım veya satım işlemlerinizi yazabiliyorsunuz.

Karanlık Oda Eşleşme Fiyatı Nasıl Görülür?

Yatırımcıların en merak ettiği sorulardan bir tanesi de karanlık odada gerçekleşen işlemler ve eşleşme fiyatı oluyor. Teorik eşleşme fiyatını görebilmek için farklı yollar var. Bunlardan bir tanesi FXPlus, Matriks, İdealdata benzeri bir yazılım kullanmak ve gerekli lisanslara sahip olmak. Yani ücretli bir şekilde bu programların bazı lisanslarına sahip olarak karanlık odada eşleşme fiyatındaki değişimleri görebilirsiniz. Yine kaç adet alım yazılı kaç lot satım yazılı gibi detayları da görüntüleyebilirsiniz. Bir başka yol ise ücretsiz olarak karanlık oda eşleşme fiyatını görmek için aracı kurum uygulaması kullanmak. Kullanmakta olduğunuz aracı kurumun uygulamasına girdiğinizde alış veya satış kısmına tıklayıp hisse adını girdiğinizde o anki karanlık odadaki eşleşme fiyatını görebilirsiniz. Açıkçası her firmada aynı mıdır bilemiyorum ancak Trive Yatırım, Tacirler Yatırım gibi kurumların uygulamalarıyla eşleşme fiyatını bu şekilde takip edebilmek mümkün olabiliyor.

Bu içerikte karanlık oda ne demek, karanlık odada nasıl işlem yapılır gibi soruları cevaplandırdık. Karanlık oda işlem saatleri ile ilgili oldukça detaylı bu içeriğin konu hakkındaki sorularınıza cevap olacağını düşünüyoruz. Eğer halen konu ile ilgili merak ettiğiniz detaylar var ise, yorum olarak kon altına yazabilirsiniz.

Continue Reading

Borsa

Borsa Haram mı? Halka Arz, Hisse Senedi Alım Satımı Caiz mi?

Published

on

borsa haram mı, hisse senedi alım satımı helal mi?

Yüksek enflasyon nedeniyle herkes parasının değerini korumanın yollarını arıyor. Bu doğrultuda geçtiğimiz yıllarda yatırımcısına güzel kazanç sağlayan borsada yatırımcıların gözdesi konumunda. Borsaya olan ilgi günden güne artarken, dini açıdan hassasiyet gösteren yatırımcılar borsanın haram mı helal mi olduğunu sorgulamakta. Bu bölümde borsa haram mı, helal mi sorusunun cevaplarını arıyor olacağız.

Borsa Helal mi, Haram mı?

Öncelikle bu konuda bilirkişi olmadığımızı belirtelim. Bu nedenle borsa haram mı, helal mi sorusunun cevabını mantık yürüterek cevaplayacağız. Ayrıca din alimlerinin bu konuda vermiş olduğu tavsiyeleri de sizlerle paylaşacağız.

Öncelikle borsa hisse senetlerinin alınıp satılabildiği bir platform. Borsa İstanbul’da işlem gören hisselere bakıldığında, emlak şirketlerinin hisseleri, spor kulüplerinin hisseleri, içki üretimi yapan şirket hisseleri, araba alım-satımı yapan şirketlerin hisseleri, turizm sektörü hisseleri gibi bir çok sektörün hisse senetleri mevcut. Dolayısı ile hangi hisse senedine yatırım yapacağınız yaptığınız yatırımın helal mi haram mı olduğunu belirleyebilir.

Hangi Hisselere Yatırım Yapmak Helal?

Borsada işlem gören 500’ün üzerinde hisse var. Birçok sektörden hisseler var. Bunlar arasında helal kabul edilenler olduğu gibi haram kabul edilen hisseler de var.  Yani içki üreten bir firmanın hisselerini alıyorsanız bunun dini açıdan helal bir işlem olmayacağı açıktır. Çünkü borsada bir şirketin hissesini alırken o şirkete ortak olursunuz. Dolayısı ile bira üreten bir şirkete yatırım yapmak helal bir yatırım olarak lanse edilemez.

Peki bir gayrimenkul şirketine yatırım yaparsanız ya da elektrik üreten bir şirkete yatırım yaptığınızda durum nedir? Yine mantık yürüterek baktığımızda elektrik üreten bir firmanın hisse senedini aldığınızda bir elektrik şirketine ortak olmuş oluyorsunuz. Elektrik üretmek İslam dininde veya başka bir dinde haram değildir. Aksine insanlığın yararına bir şey olduğu için helaldir denilebilir. Ancak burada da bazı soru işaretleri oluşuyor.

  • Yatırım yaptığınız şirket eğer parasını faizde değerlendiriyor ise ne olacak?
  • Eğer bankalardan kredi çekip faiz ödemesi yapıyor ise yatırımınızın durumu ne olacak?
  • Eğer firma ürettiği elektriği satıyor ve sattığı şirketler dinen caiz işlemler yapmıyorsa yatırımınızın durumu ne olacak?

Hisse senedi yatırımı yaparken aldığınız hissenin helal mi haram mı olduğunu belirlemek için bu tarz soruların da cevapları önemli olabilir. Tabi günümüzde bankaların verdiği faizlerin bile haram olup olmadığı konusunda fikir ayrılığı oluşuyor. Çünkü enflasyonun altında kalan faiz oranları nedeniyle verilen faiz oranlarının dinlerde yasak olan faizle aynı anlama gelip gelmediği tartışılıyor.

Faiz konusuna kısaca değinirsek, eskiden bir kişi bir başkasından 10 kg mercimek borç aldığında bunu yine 10kg mercimek olarak geri ödüyordu. Ancak şu an için bakıldığında paranızı bir kişiye veya bankaya verdiğinizde durum çok farklı oluyor. Yani bugün bankaya veya birine 10 bin tl borç verdiğinizde3 ay sonra paranızı yine 10 bin tl olarak alırsanız ciddi anlamda bir kayıp yaşamış oluyorsunuz. Çünkü enflasyon var ve paranızın değeri erimiş oluyor. Nasıl erimiş oluyor derseniz gayet basit. 3 ay önce mercimek kg 65 tl iken şu an 75 tl olmuş. Yani 3 ay önceki 10 bin tl ile siz o zaman alabileceğiniz mercimek miktarını alamıyorsunuz. Bankaya faize yatırdığınızda ise yine enflasyon oranlarının altında faiz verildiğinden 3 ay sonra siz 3 ay önceki mercimek miktarını yine alamıyorsunuz. Bu nedenle verilen faiz aslında bildiğimiz faiz gibi algılanabilir mi sorusunun cevabı biraz karışık gibi duruyor. Peki din alimlerinin borsa ile ilgili açıklamaları bizlere ne söylüyor? Borsa haram mı helal mi? İşin uzmanlarının bu soruya cevabı ne?

Diyanet’e Göre Borsa Helal mi, Haram mı?

Diyanet açıklamalarına bakıldığında borsanın helal olduğu haller ve haram olduğu haller mevcut. Yani örnek verecek olur isek, borsada herhangi bir hissede yapılan açığa satış işlemi kesin olarak haramdır deniliyor. Açığa satış işleminde elinizde olmayan malı satarak işlem yaptığınızdan bunun caiz olmadığı ifade ediliyor.

Diyanet TV’de borsa ile ilgili yapılan değerlendirmelerde borsanın temel felsefesinde sıkıntı bulunmadığı ifade ediliyor. Ancak manipülasyon, insanları kandırma gibi durumların olmaması, hissesini alacağınız şirketin faiz vb. durumlarla meşgüliyeti olmaması, kumar, alkol, domuz ürünler üretimi gibi dinen yasaklanan ürünlerle ilintili olmaması gerekiyor. Alınacak şirketin hem faaliyet gelirlerinin hem de finansal gelirlerinin dine aykırı alanlardan gelmiyor olması gerektiği ifade ediliyor.

Nihat Hatipoğlu’na Göre Borsa Haram mı, Helal mi?

Borsa hakkında konuşan Nihat Hatipoğlu, eğer yatırım yaptığınız şirket İslam’a aykırı işler yapıyorsa bu şirketin hisse senedini amanın caiz olmayacağını ifade ediyor. Faiz, içki gibi haram işlere bulaşan şirketlere yatırım yapmak haramdır, bir kağıt üreten şirkete yatırım yapıyorsanız ve herhangi bir şekilde faizle veya diğer yasaklarla bağlantısı yoksa bu şirkete yatırım yapılabilir tarzında söylemde bulunmaktadır. Ayrıca Nihat Hatipoğlu, enflasyon oranı kadar faiz alınmasının da haram olduğunu söylemektedir.

Cübbeli Ahmet Hocaya Göre Borsa Caiz mi?

Borsanın caiz olmadığını belirten Cübbeli Ahmet Hoca, bu konu ile ilgili olarak faizli muameleler kitabında bütün borsanın ne yönden sakata, harama girdiğini açıkladığını ifade ediyor. Hisse senedi piyasasında şu anda işin çığrından çıktığını, hisselerin anında alınıp satılabildiğin, yani malı temellük etmeden, mülküne intikal etmeden hayali bir sistemde alıp sattığını ifade ediyor. Sistem hayaliye döndüğü için, elle tutulan gözle görülen bir şey olmadığı için borsanın kumara döndüğünü, bu yüzden de borsada hisse alıp satmanın caiz olmadığını ifade ediyor.

Din Alimlerine Göre Borsa Haram mı?

Din alimlerinin pek çoğunun görüşü borsada alım satımı yapılan hissenin helal daire içerisinde faaliyette bulunması halinde helal kabul edileceğini ifade ediyor. Faiz, içki, kumar vb. İslamiyet’in yasakladığı şeylerle meşguliyeti olan firmaların hisselerinin alımının yapılmasının ise İslam’a göre caiz olmadığını ve haram olduğunu ifade ediyor. Ancak Cübbeli Ahmet Hoca gibi borsanın toptan haram olduğunu iddia eden hocalar da yok değil. Bu konuda net bir görüş birliği yok gibi duruyor.

Halka Arzlara Katılmak Helal mi?

Son dönemin en popüler konuları arasında yer alan halka arzlarla ilgili de yatırımcılardan çok sayıda soru gelmekte. Halka arza katılmak haram mı? Halka arzdan hisse almak helal mi? Bu ve benzeri sorularla ilgili de aslında durum aynı şekilde özetlenebilir. Yani halka arz olacak hissenin İslam’a aykırı işlerle uğraşması halinde bu şirketin halka arzına katılmak dinimize göre uygun olmayacaktır.

İslami açıdan sıkıntılı olmayan ürün üreten ve finansal kazançları da İslami açıdan sorun oluşturmayan gelirlerden oluşan şirketlerin halka arzlarına katılım sağlamak helaldir denilebilir. Ancak yukarıda da bahsettiğimiz gibi, Cübbeli Ahmet Hoca’nın ve o doğrultuda görüş ifade eden hocaların görüşlerine göre, ne şirketi olursa olsun, halka arzlara katılmak caiz değildir.

Continue Reading

İlginizi Çekebilir

Katılım endeksi nedir, katılım endeksine uygun hisseler hangileri Katılım endeksi nedir, katılım endeksine uygun hisseler hangileri
Borsa2 hafta ago

Katılım Endeksi Nedir? Katılım Endeksine Uygun Hisseler

Faaliyet alanlarının ve gelir kaynaklarının İslami prensiplerle uyumlu olduğu belirtilen katılım endeksinin ne olduğunu açıklayacağız. Katılım endeksi nedir? Hangi şirketler...

borsa karanlık oda ne demek, karanlık oda işlem saatleri borsa karanlık oda ne demek, karanlık oda işlem saatleri
Borsa3 hafta ago

Borsada Karanlık Oda Nedir? Nasıl İşlem Yapılır? İşlem Saatleri

Son dönemde Borsa İstanbul’da yatırımcı sayısı rekor kırmaya devam ediyor. Durum böyle olunca finansal okuryazarlığı önemi de artıyor. Çünkü insanlar...

saç boyası nasıl çıkar saç boyası nasıl çıkar
Genel3 hafta ago

Saç Boyası Nasıl Çıkar? Saç Boyasını Çıkarmak İçin Yöntemler

Saç boyama konusunda kadınlar erkeklere nazaran daha bilgililer. Ancak son dönemde erkekler arasında da saç boyamak oldukça aygın hale geldi....

borsa haram mı, hisse senedi alım satımı helal mi? borsa haram mı, hisse senedi alım satımı helal mi?
Borsa1 ay ago

Borsa Haram mı? Halka Arz, Hisse Senedi Alım Satımı Caiz mi?

Yüksek enflasyon nedeniyle herkes parasının değerini korumanın yollarını arıyor. Bu doğrultuda geçtiğimiz yıllarda yatırımcısına güzel kazanç sağlayan borsada yatırımcıların gözdesi...

Borsa1 ay ago

Bedelsiz Sermaye Artırımı Nedir? Amaçları ve Sonuçları Nelerdir?

Borsada bedelsiz sermaye artırımı, şirketlerin mevcut hissedarlarına herhangi bir bedel talep etmeden, sahip oldukları hisseler oranında yeni hisse senetleri dağıtarak...

Borsa1 ay ago

Hisse Derinlik Ne Demek? Borsada Derinlik Görme Ücretsiz mi?

Profesyonel borsa yatırımcıları için hisse derinlik ekranları yatırımlar için büyük önem taşır. Borsada yatırım yapmayı planlıyorsanız işlem yapacak olduğunuz hisse...

Hisse senedi tavan fiyatı hesaplama Hisse senedi tavan fiyatı hesaplama
Borsa1 ay ago

Hisse Senedi Tavan Fiyatı Hesaplama, Hisse Tavan Hesaplama

Hisse senedi piyasasında günlük yükselişte üst sınır ve alt sınır uygulanır. Pandemi öncesi dönemde bu sınır günlük %20 olarak uygulanmaktaydı....

Türkiye ve yurt dışı forex sektörü karşılaştırmaları Türkiye ve yurt dışı forex sektörü karşılaştırmaları
Genel1 ay ago

Türkiye ve Yurt Dışı Forex Sektör ve Firma Karşılaştırmaları

Forex sektörü Türkiye’de 2017 yılına kadar ciddi anlamda büyümekteydi. Ancak sonrasında SPK tarafından yapılan düzenlemeler sektörün büyümesine sekte vurdu. Birçok...

Borsa2 ay ago

Koç Metalurji ve Altınay Savunma Teknolojileri Halka Arz Oluyor

2 Mayıs 2024 tarihli SPK bülteni yayımlandı. Buna göre SPK 2 yeni halka arzı daha onayladı. Geçen hafta da SPK...

Borsa2 ay ago

Koton Hisse İncelemesi, Koton Halka Arz Oluyor, Hisse İncelemesi

SPK’nın geçtiğimiz hafta bültende onaylamasıyla birlikte bu yıl halka arz olacak hisseler listesine giren KOTON hakkında detaylı bilgiler vereceğiz. KOTON...

Öne Çıkan İçerikler